Organizator: Fundacja PSF Centrum Kobiet
Miejsce: Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego

Konferencja "Herstoria - pamięć kobiet", która odbyła się 5 kwietnia 2008 była integralną częścią projektu o tym samym tytule. Projekt był realizowany od 01 listopada 2007 do 30 kwietnia 2008 przez Fundację PSF Centrum Kobiet. Celem projektu było zachowanie pamięci dla obecnych i przyszłych pokoleń o tragicznych wydarzeniach związanych z deportacjami polskiej i niemieckiej ludności cywilnej podczas i po II wojnie światowej. Celem było także pokazanie tych wydarzeń z perspektywy kobiet. W ramach projektu zostały zebrane relacje kobiet - świadkiń i uczestniczek wydarzeń II wojny światowej - Polek i Niemek. Zebrany materiał został opracowany i powstał komplet 5 płyt DVD w języku polskim i niemieckim z opowieściami świadkiń. Materiał filmowy, zrealizowany w ramach projektu, jest cennym wkładem w zbiory tzw. oral history i stanowi bardzo ważne źródło historyczne. Informacje zapisane na nośniku DVD będą łatwo dostępnym źródłem wiedzy dla młodzieży.

Podsumowaniem wszystkich działań przewidzianych w projekcie była polsko-niemiecka konferencja w Warszawie dla wszystkich osób zainteresowanych tematem projektu, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży jako tej grupie odbiorców, której należy przekazać pamięć o przeszłości.

Przygotowanie konferencji rozpoczęło się w lutym 2008 roku wraz z produkcją materiałów filmowych. Za organizację i koordynację konferencji odpowiedzialna była Joanna Kucharczyk, koordynatorka całości projektu "Herstoria - pamięć kobiet". W zespole ekspertek związanych z projektem została ustalona koncepcja i program konferencji oraz ostateczna data spotkania. Podjęto decyzję o wynajmie sali w Bibliotece Uniwersytetu warszawskiego, a także wybrano firmy do obsługi konferencji: Lidex - firmę do obsługi tłumaczenia symultanicznego w trakcie spotkania oraz firmę kateringową Kardamon. W ramach zespołu roboczego związanego z projektem zostały wybrane archiwalne zdjęcia dokumentujące wypędzenia na wystawę towarzyszącą konferencji.

W ramach promocji konferencji informacje na jej temat zostały umieszczone na stronie internetowej projektu w trzech językach: polskim, niemieckim i angielskim. Konferencja "Herstoria -pamięć kobiet" była promowana na portalach młodzieżowych w Niemczech, organizacji kobiecych w Polsce: Feminoteki i NEWW, Gender Studies w Łodzi, kobiecych listach dyskusyjnych, Koalicja Kobiet, Ruch kobiecy, Porozumienie kobiet, portalu organizacji pozarządowych NGO.pl. W Radiu TOK FM została zrealizowana audycja poświęcona projektowi i związanej z nim konferencji. Plakaty informujące o konferencji zostały rozdystrybuowane na Uniwersytecie Warszawskim na wydziałach historii, nauk politycznych, socjologii, w instytutach antropologii i gender studies. Plakaty zawisły także w Collegium Civitas, Wyższej Szkole Psychologii Społecznej i w I Społecznym Liceum Ogólnokształcącym. Informacja o projekcie i konferencji została rozesłana do dziennikarzy ogólnopolskich i warszawskich gazet, stacji radiowych oraz TVP i TVN, do niemieckich korespondentów w Polsce oraz do studenckich gazet i stacji radiowych. Informacje na temat projektu i konferencji otrzymało ponad 20 studenckich kół naukowych oraz organizacje związane z mniejszoscią niemiecką oraz Collegium Polonicum Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie, w Słubicach. Ze strony niemieckiej informacje na temat projektu i konferencji otrzymały takie organizacje jak: Polsko - Niemiecka Współpraca Młodzieży, Fundacja Pamięć - Odpowiedzialność - Przyszłość, Freie Universitat Berlin i Senat Berlina.

W konferencji wzięły udział cztery spośród pięciu bohaterek nagrań (2 Polki i 2 Niemki: Maria Chwalibóg, Ewa Żegocka, Ruth Gröne i Annema von Klitzing). Jedna ze świadkiń (Barbara Pustkowska - Michalak) nie mogła przybyć ze względu na swój stan zdrowia. Konferencja, która miała miejsce 5 kwietnia 2008 roku w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego, zgromadziła 63 uczestników: młodzież polską i niemiecką, przedstawicieli organizacji pozarządowych i ośrodków naukowych, nauczycieli. Liczba i struktura uczestników odpowiadała przyjętym przed realizacją projektu założeniom. W trakcie konferencji prelekcje wygłosiły: pani prof. Elżbieta Mazur (historyczka, Instytut Archeologii i Etnologii PAN) mówiła o perspektywie kobiecej w badaniach historycznych, oraz pani dr Wanda Jarząbek (historyczka, Instytut Studiów Politycznych PAN), która wygłosiła wykład na temat historii deportacji, wypędzeń i wysiedleń w trakcie II wojny światowej. W programie konferencji znalazły się projekcje fragmentu filmu "Powstanie Zamojskie" wyprodukowanego przez TVP Polonia w 2006 oraz fragmentów filmu zrealizowanego w ramach projektu "Herstoria - pamięć kobiet". Druga część konferencji poświęcona była bezpośredniemu dialogowi obecnych na konferencji polskich i niemieckich świadkiń przesiedleń z okresu II wojny światowej z uczestnikami konferencji z obu krajów. Taka formuła spotkania umożliwiła osobistą rozmowę bez uprzedzeń narodowych nie tylko z uczestnikami konferencji, ale także - co miało unikalny charakter na tle aktualnych polsko-niemieckich sporów politycznych dotyczących wypędzeń - pomiędzy bezpośrednimi świadkiniami tych wydarzeń z obu krajów. Jak twierdziły świadkinie, jak również uczestnicy konferencji, było to bardzo cenne doświadczenie dla obu stron. Szczególnie dla młodych uczestników, którzy nie mieli dotychczas możliwości otwartej i bezpośredniej rozmowy na ten temat ze starszym pokoleniem. Po zakończeniu konferencji organizatorki zebrały bardzo wiele pozytywnych opinii o spotkaniu. Z dużym zainteresowaniem spotkały się wykłady prelegentek, po których padało wiele pytań. Także rozmowa w drugiej części spotkania była bardzo żywa i wywoływała wiele emocji. Uczestnicy podkreślali wielką wartość jaką ma osobiste spotkanie i rozmowa oraz nagranie wspomnień uczestniczek omawianych wydarzeń jako cenne źródło wiedzy i narzędzie zachowania pamięci dla młodszych pokoleń.

Uczestnicy konferencji otrzymali komplety płyt DVD z nagranymi relacjami świadkiń, mieli również możliwość zapoznania się z dokumentacją fotograficzną związaną z deportacjami zaprezentowaną na towarzyszącej konferencji wystawie.

W przygotowaniu i obsłudze konferencji pomagało 5 wolontariuszy. Przygotowali oni wystawę i zajęli się dystrybucją plakatów informacyjnych. W czasie konferencji wolontariuszki obsługiwały recepcję oraz zajmowały się obsługą techniczną spotkania.

W listopadzie 2007 Fundacja PSF Centrum Kobiet ruszyła z polsko - niemieckim projektem badawczym "Herstoria - pamięć kobiet". Projekt realizowany jest w ścisłej współpracy z berlińską organizacją Fraueninitiative Berlin - Warschau e.V.

Celem projektu jest zachowanie pamięci dla obecnych i przyszłych pokoleń o tragicznych czasach okresu nazizmu łamiących podstawowe wartości jakimi powinny kierować się państwa i obywatele: demokracja, respektowanie praw człowieka, wolność, swoboda wypowiedzi, tolerancja. Projekt ma wywołać w odbiorcach refleksję nad przeszłością, stanem obecnym i wykształceniem modelu relacji między narodami w oparciu o zasady, które są fundamentem powołania Unii Europejskiej.

Chcemy upamiętnić kobiety - ofiary przesiedleń, wysiedleń w trakcie i po II wojnie światowej, włączając perspektywę kobiecą do historii. "Herstoria" to otwarcie dialogu kobiet niemieckich i polskich na temat bolesnych wydarzeń II wojny światowej oraz dialogu międzypokoleniowego z udziałem młodzieży polskiej i niemieckiej.

W trakcie projektu zostaną zebrane, zarejestrowane i zaprezentowane relacje żyjących jeszcze bezpośrednich uczestniczek i świadków wydarzeń II wojny światowej. W ten sposób zostanie poszerzona dokumentacja historii stosunków polsko-niemieckich o historię kobiet. Chcemy wykorzystać być może ostatnią okazję wynikająca z faktu, że żyją jeszcze kobiety, uczestniczki wydarzeń, do opowiedzenia przez nie swoich przeżyć i pokazania osobistego spojrzenia na historię, na nazizm z perspektywy jednostki, która, nadając opisywanym wydarzeniom wymiar kobiecej, indywidualnej tragedii spowoduje, ze stanie się ona przez to bliższa i łatwiejsza do zrozumienia.

Obecnie tocząca się dyskusja polsko-niemiecka odbywa się głównie na poziomie władzy, polityków, historyków, dziennikarzy. Nie dopuszcza do dyskusji obywateli, uniemożliwiając w ten sposób bezpośrednią wymianę, dialog i wzajemne zrozumienie. Prezentowany projekt ma wypełnić tę lukę i stworzyć płaszczyznę do dialogu między obywatelami.

W ramach projektu zorganizowana zostanie konferencja dla młodych uczestników z Polski i Niemiec, powstanie film dokumentujący historię kobiet, wydany na płycie CD. Mamy nadzieję, że dzięki naszym działaniom zwiększy się zrozumienie dla perspektywy kobiecej w historii, zostanie skierowana uwaga na podobieństwo losów kobiet, zarówno niemieckich jak i polskich, dotkniętych wysiedleniami w okresie II wojny światowej oraz zostanie przekazana wiedza o historii następnym pokoleniom. Mamy również nadzieję, że projekt przyczyni się do rozwoju badań na temat problematyki kobiecej w historii.

Dnia 5 kwietnia 2008 r. w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego (ul. Dobra 56/66) odbędzie się polsko - niemiecka konferencja "Herstoria - pamięć kobiet" organizowana przez Fundację PSF Centrum Kobiet oraz stowarzyszenie Fraueninitiative Berlin - Warschau e.V. Będzie to spotkanie polskich i niemieckich kobiet - świadkiń historii wypędzeń, wysiedleń i przesiedleń w czasie II wojny światowej, młodzieży z obu krajów oraz osób zainteresowanych problemem wypędzonych kobiet w historii. Jego celem jest zapoczątkowanie otwartej, transgranicznej, międzypokoleniowej dyskusji na temat wypędzeń kobiet. Zapewniamy tłumaczenie symultaniczne. Konferencji będzie towarzyszyć wystawa fotografii dokumentujących przesiedlenia.

Konferencja jest rezultatem półrocznego projektu prowadzonego przez Fundację PSF Centrum Kobiet wraz z FrauenInitiative Berlin - Warschau e.V, w trakcie którego zostały nagrane i zebrane w postaci filmu, opowieści Polek i Niemek, które przeżyły wypędzenie.

Program konferencji:

10:00-10:30	Rejestracja
10:30-10:45	Otwarcie konferencji i krótka prezentacja projektu
10:45-12:00	Krótkie wprowadzenie historyczne ilustrowane fragmentami filmu "Powstanie zamojskie" - prof. Elżbieta Mazur i dr Wanda Jarząbek
12:00-13:00	Brunch
13:00-13:10	Wprowadzenie do dyskusji panelowej
13:10-14:00	Pokaz fragmentów filmu "Herstoria - pamięć kobiet"
14:00-15:30	Panel otwarty z udziałem Marii Chwalibóg, Barbary Pustkowskiej - Michalak, Ewy Żegockiej, Annemy von Klitzing i Ruth Gröne oraz dyskusja otwarta
15:30-16:00	Podsumowanie i zakończenie konferencji

Prelegentki:

prof. Elżbieta Mazur - historyczka, Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
dr Wanda Jarząbek - historyczka, Instytut Studiów Politycznych PAN.

Panelistki:

Maria Chwalibóg - w 1944 wraz z rodzicami opuściła majątek Mysłów, obecnie mieszka w Warszawie.
Ruth Gröne - urodziła się na Śląsku, w Hermsdorf (Sobieszów), deportowana z Hirschberg (Jelenia Góra), mieszka w Berlinie.
Barbara Pustkowska - Michalak - urodzona w Poznaniu, deportowana do Nowego Sącza, mieszka w Poznaniu.
Annema von Klitzing - uciekała z majątku rodzinnego Charlottenhof (Sosny), mieszka w Berlinie.
Ewa Żegocka - deportowana z Łęczycy do Limanowej, wywieziona z Warszawy po powstaniu do Pruszkowa, wysłana do obozu pracy w Schwartzenbergu, mieszka w Łęczycy.

Formularz zgłoszeniowy: tutaj.